Wypał węgla drzewnego w Bieszczadach

Tradycja wypału węgla drzewnego w bieszczadzkich lasach obrosła legendami o pustelnikach, żyjących z dala od osad ludzkich, o ich trudnej i niebezpiecznej pracy, która jednak staje się ich pasją i sposobem na życie.

Plenerowe muzeum wypału węgla drzewnego, fot. Marta M.

Bieszczadzcy węglarze i budnicy

Osoby wypalające węgiel drzewny nazywane są węglarzami, lub budnikami. Podobno pojawili się na tych terenach już w XV wieku! Dlaczego w Bieszczadach? Podobno najlepszy jest węgiel drzewny z drewna bukowego, a buków w Bieszczadach nie brakuje!

Skład węgla drzewnego na współczesnym wypale koło Majdanu, fot. Tomek B.

Jak wypalano węgiel drzewny w Bieszczadach?

Tajemnica właściwego wypału drewna to odpowiednie ograniczenie dopływu tlenu. Trzeba wielkiego wyczucia i doświadczenia, żeby drewno zamiast spalić się, spopielić przemieniło się w cenny węgiel drzewny.

Początkowo drewno układano w stos i obsypywano ziemią, obkładano darnią. To były tak zwane mielerze: W podobnych mielerzach uzyskiwano też inne produkty: terpentynę, dziegieć i maź. Do ich produkcji potrzebne były pniaki sosnowe, jodłowe i kora brzozy, które zawierają najwięcej żywicy.

Plenerowe muzeum wypału węgla drzewnego - rekonstrukcja mielerza, fot. Marta M.

Później, w drugiej połowie XX wieku powstały stalowe piece, retorty, które do dziś są wykorzystywane przez współczesnych węglarzy. Czy wiecie, że temperatura w środku retorty w czasie wypału drewna sięga 8000 stopni? Kiedy dym wydobywający się z komina zmieni barwę z szarego na biały retortę należy zalać 100 litrami wody i pozostawić na około dobę do ostygnięcia.

"Nowoczesne" retorty koło Majdanu, fot. Tomek B.

Węgiel drzewny - zastosowanie

Węgiel drzewny jest trzykrotnie bardziej kaloryczny niż surowe drewno, Stosowany jest powszechnie jako paliwo do grillów, ale do produkcji filtrów, materiałów plastycznych, a nawet jako barwnik spożywczy.

Gdzie zobaczyć wypał węgla w Bieszczadach?

Mimo, że popyt na węgiel drzewny nie maleje jego tradycyjny wypał powoli odchodzi do historii. Podobno ostatnich prawdziwych budników można spotkać m.in. w Szczerbanówce koło Cisnej, koło Majdanu (od strony Komańczy) oraz w Stężnicy ("wypał u Zygmunta").

Wypał węgla drzewnego koło Majdanu, fot. Tomek B.

Żeby nie przeszkadzać węglarzom, którzy nie do końca chcą być "żywą atrakcją turystyczną" polecamy zatrzymać się w mini skansenie wypału węgla drzewnego między Stuposianami i Mucznem:

Plenerowe muzeum wypału węgla drzewnego

Plenerowe muzeum wypału węgla drzewnego

Mały skansen, czyli rekonstrukcja dawnego mielerza, prawdziwa retorta oraz barak - dom węglarza znajduje się przy drodze Stuposiany - Muczne ...

Autor:
Data dodania:
Data aktualizacji: 2022-08-16
Wczytuję komentarze ...
cancel