Nikiszowiec – perła Śląska, którą warto zobaczyć choć raz w życiu
Czerwone cegły, podwórza i okna z czerwonymi framugami - niedaleko centrum Katowic znajduje się miejsce, które wygląda jak plan filmowy, choć w rzeczywistości jest do dziś funkcjonującym osiedlem. Nikiszowiec - tu czas jakby się zatrzymał.
Nikiszowiec to bez wątpienia jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na mapie Polski. Zabytkowe robotnicze osiedle w Katowicach zachwyca industrialnym klimatem i wyjątkową historią związaną z górnictwem. Nie bez powodu jest uznawane za jedną z największych atrakcji Górnego Śląska.
Jeśli zastanawiasz się, co zobaczyć na Nikiszowcu, przygotowaliśmy listę 15 miejsc i atrakcji, których nie możecie pominąć:
1. Rynek Nikiszowca, czyli Plac Wyzwolenia
To tu od stu lat toczy się życie towarzyskie. To właśnie tutaj najłatwiej poczuć klimat dawnego górniczego osiedla, które miało funkcjonować jako samowystarczalne miasto. Wokół placu ciągną się charakterystyczne podcienia z masywnymi arkadami. Kiedyś chroniły przed deszczem w drodze po zakupy, dziś skrywają urokliwe kawiarnie, gdzie zjemy tradycyjnego śląskiego kołocza. W okresie świątecznym odbywa się tu jeden z najpiękniejszych jarmarków bożonarodzeniowych w Polsce.
2. Budynek poczty
Znajduje się przy Placu Wyzwolenia i jest najpiękniejszym budynkiem na osiedlu! Jego elewację zdobi mozaika w czerwone róże - które nawiązują do wstążek jakimi śląskie dziewczyny ozdabiały swoje wianki.
3. Kościół św. Anny
Nieopodal Placu Wyzwolenia znajduje się również Kościół św. Anny. Jego potężna bryła góruje nad niską zabudową osiedla, a dźwięk kościelnych dzwonów do dziś towarzyszy mieszkańcom w każdą niedzielę. Wewnątrz kościoła znajdują się zabytkowe organy, które posiadają aż 5350 piszczałek.
4. Muzeum Historii Katowic – Dział Etnologii Miasta
Jeśli jednak chcecie dotknąć historii dosłownie, warto wstąpić do znajdującego się na terenie osiedla muzeum mieszczącego się w budynku dawnej pralni i magla. To miejsce, w którym odtworzono oryginalne wnętrze mieszkania rodziny z Nikiszowca. Zobaczycie tu również dzieła słynnej Grupy Janowskiej – niezwykłych malarzy-prymitywistów. Byli to górnicy, którzy po ciężkiej pracy w kopalni zamieniali kilof na pędzel, przelewając śląską codzienność na płótno.
Muzeum na Nikiszowcu - jak wyglądało dawne życie na Nikiszu
Położone w sercu zabytkowego Nikiszowca przy ulicy Rymarskiej, nieopodal głównego Placu Wyzwolenia muzeum pozwala odkryć codzienne życie dawnych śląskich rodzin, historię górniczego osiedla oraz kulturę regionu ...
5. Nikiszowieckie podwórka
Jednym z największych uroków osiedla są zamknięte dziedzińce. Każdy z dziewięciu ogromnych bloków tworzył zamknięty kwartał z wewnętrznym podwórzem. W podwórzu znajdowały się komórki na węgiel, piece do wypieku chleba oraz chlewiki, w których trzymano zwierzęta domowe: kury, kaczki, czasem świnie.
Dawniej to właśnie na podwórzach skupiało się życie osiedla - mieszkańcy spotykali się po pracy, a dzieci bawiły na trzepaku. Dziś to doskonałe miejsce do robienia klimatycznych zdjęć.
6. Kultowe czerwone okna
Nikiszowiec słynie z charakterystycznych czerwonych ram okiennych - to właśnie dzięki nim zdjęcia z osiedla są natychmiast rozpoznawalne.
Skąd jednak wzięła się tradycja malowania okiennych framug na czerwono?
Starsi Ślązacy tłumaczą, że dawniej w kopalni zawsze było dużo czerwonej farby do znakowania tuneli i górnicy brali ją z pracy po okazyjnych cenach. Malowano nią nie tylko framugi, ale także drzwi i klatki schodowe. Podobno dawniej po kolorze okien można było poznać, czy osiedle zamieszkują pracownicy kopalń, czy huty - w mieszkaniach z czerwonymi oknami mieszkali górnicy, z zielonymi zaś hutnicy.
7. Dawna Kopalnia Wieczorek
Tuż obok Nikiszowca znajduje się historyczna kopalnia, która przez dziesięciolecia dawała pracę mieszkańcom osiedla.
Choć część obiektów nie jest udostępniona do zwiedzania, industrialna architektura robi ciekawe wrażenie.
8. Beboki
Tajemnicze stworzenia ze śląskich legend, którymi straszono dzieci, aby nie zbliżały się do piwnic i pomieszczeń pełnych niebezpiecznych narzędzi. Nigdy dokładnie nie wiadomo było, jak wygląda Bebok – to potęgowało strach i wyobraźnię najmłodszych. Współczesna wersja beboka, którą możemy spotkać na Nikiszowcu oraz na ulicach Katowic, ma jednak zupełnie inne oblicze – jest przyjazna, zabawna i pełna uroku.
9. Schlafhause - dawny dom noclegowy
Jednym z mniej znanych, ale niezwykle interesujących budynków Nikiszowca jest mieszczący się przy ulicy Szopienickiej Schlafhaus, czyli dawny dom noclegowy przeznaczony dla samotnych górników. Obiekt oferował skromne pokoje oraz podstawowe zaplecze socjalne dla pracowników, którzy nie mieli jeszcze własnych mieszkań lub przyjechali na Śląsk w poszukiwaniu pracy. Schlafhaus stanowił ważny element funkcjonowania osiedla, obok łaźni, pralni, szkoły czy sklepów, pokazując, jak kompleksowo zaplanowano życie mieszkańców Nikiszowca.
10. Kawiarnie i śląskie restauracje
Spacer warto zakończyć wizytą w jednej z lokalnych restauracji.
Na miejscu można spróbować:
- rolady śląskiej,
- modrej kapusty,
- klusek śląskich,
- żuru,
- kołocza śląskiego.
Klimatyczne kawiarnie serwują również dobrąkawę i domowe wypieki.
Nikiszowiec - nieco historii
Nikiszowiec powstał na początku XX wieku jako nowoczesne osiedle robotnicze dla pracowników kopalni „Giesche”. Budowę rozpoczęto w 1908 roku, a projekt stworzyli architekci Georg i Emil Zillmannowie.
Osiedle powstawało w czasach, gdy większość robotników żyła w bardzo trudnych warunkach, dlatego Nikiszowiec był prawdziwą rewolucją. Mieszkania posiadały kanalizację, a w pobliżu znajdowały się szkoła, pralnia, piekarnia, sklepy i kościół. Osiedle miało funkcjonować jak małe, samowystarczalne miasto. Dzień zaczynał się tu bardzo wcześnie. Górnicy często wychodzili do pracy jeszcze przed świtem. Całe osiedle budził dźwięk kopalnianej syreny.
Nikiszowiec dziś
Obecnie Nikiszowiec przeżywa swoją drugą młodość. Powstają tu klimatyczne kawiarnie, galerie sztuki i restauracje, a turyści przyjeżdżają z całej Europy, by poczuć jego wyjątkowy klimat.
Zobacz także:
10 pomysłów na jednodniową wycieczkę z dziećmi niedaleko Katowic
Choć Śląsk kojarzony jest głównie z zabytkowych kopalni oferuje znacznie więcej. Śląskie miasta pełne są ciekawych i różnorodnych atrakcji - poniżej opisaliśmy miejsca, w których sami byliśmy i które zdecydowanie warto odwiedzić! ...
Śląsk - 10 pomysłów na jednodniową wycieczkę
10 pomysłów na jednodniową wycieczkę w województwie śląskim ...
Śląskie dla włóczykijów - pomysły na wędrówki nie tylko po górach
Śląskie szlaki to nie tylko Beskidy! Jeśli podobnie jak my lubicie te mniej oczywiste kierunki na wędrówki "przed siebie" – ten artykuł jest właśnie dla Was! My pokochaliśmy region właśnie za te mniej oczywiste zakątki - szlaki wokół śląskich jezior, wędrówki przez jurajskie ostańce, leśne rezerwaty. ...
Data dodania:
