Kościół Pokoju w Jaworze - niezwykła świątynia z drewna i gliny zbudowana w jeden rok
Park Pokoju 259-400 Jawor
check_circle W pomieszczeniu
Ogromny kościół z drewna i gliny
Ewangelicki Kościół Pokoju znajduje się w miejscowości Jawor na Dolnym Śląsku, ok. 27 kilometrów od Legnicy. Zachwyca ogromnymi rozmiarami i bogactwem wnętrza, a jego historia jest równie fascynująca jak sama architektura. Świątynia powstała jako efekt kompromisu między cesarzem a śląskimi protestantami. Zgodnie z narzuconymi warunkami musiała stanąć poza murami miasta i zostać zbudowana bez użycia cegły i kamienia. Jej konstrukcję wykonano przede wszystkim z drewna i gliny, a budowniczowie mieli na realizację całego przedsięwzięcia zaledwie jeden rok.
Tym bardziej imponujące jest to, że ta niezwykła drewniana konstrukcja przetrwała już ponad trzy i pół wieku. Kościół, który miał powstać z materiałów uznawanych za nietrwałe, zachował się do dziś i nadal służy jako świątynia. Obecnie jest jednym z najcenniejszych zabytków Dolnego Śląska i wraz z Kościołem Pokoju w Świdnicy znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Dlaczego powstały Kościoły Pokoju?
Żeby zrozumieć historię świątyni, trzeba cofnąć się do XVII wieku.
W latach 1618–1648 trwała wojna trzydziestoletnia, jeden z najtragiczniejszych konfliktów w dziejach Europy. Wojna miała między innymi podłoże religijne – ścierały się ze sobą państwa i społeczności katolickie oraz protestanckie. Po jego zakończeniu sytuacja protestantów na terenach należących do katolickich Habsburgów była bardzo trudna. Ewangelicy utracili wiele swoich świątyń i możliwość swobodnego odprawiania nabożeństw.
Zawarty po wojnie pokój westfalski stworzył możliwość budowy trzech ewangelickich świątyń na Śląsku. Powstały one w Jaworze, Świdnicy i Głogowie. Zgoda cesarza na budowę świątyń była jednak obwarowana niezwykle restrykcyjnymi warunkami. Kościoły m.in. miały:
- powstać poza murami miasta,
- zostać zbudowane z nietrwałych materiałów, przede wszystkim drewna, gliny i słomy
- ich budowa miała zostać ukończona w ciągu jednego roku
Z trzech XVII-wiecznych Kościołów Pokoju przetrwały do dziś dwa – w Jaworze i Świdnicy. Kościół w Głogowie spłonął w 1758 roku.
Wielopoziomowe empory
Kościół zbudowany został na planie prostokąta. Wznosi się na wysokość około 16 metrów, a jego długość wynosi ponad 40 metrów. Jego monumentalne wnętrze mogło pomieścić około 6000–7000 wiernych.
Aby pomieścić ogromną liczbę wiernych, wnętrze świątyni wyposażono w wielokondygnacyjne empory, czyli galerie przeznaczone dla wiernych - bogato zdobione setkami malowideł przedstawiających między innymi sceny biblijne, herby szlacheckie, widoki zamków oraz symbole cechów.
Bez wątpienia to właśnie empory są jednym z elementów, które robią największe wrażenie podczas zwiedzania Kościoła Pokoju!
Bogate wnętrze
Choć kościół miał powstać jako skromna, nietrwała świątynia, jego wnętrze z czasem stało się niezwykle bogate.
Wyposażanie kościoła trwało ponad sto lat. W kolejnych dziesięcioleciach pojawiały się ołtarze, ambona, chrzcielnica, organy, ławy oraz dekoracje malarskie. Wnętrze jest dziś jednym z najlepszych przykładów połączenia architektury protestanckiej z pełnym przepychu barokowym wystrojem.
W kościele zachowała się także drewniana chrzcielnica z 1656 roku - należy ona do najstarszych elementów wyposażenia świątyni.
Dlaczego kościół nie ma wieży?
Podczas zwiedzania można zauważyć jeszcze jedną charakterystyczną cechę. Kościół Pokoju w Jaworze nie ma monumentalnej wieży, tak typowej dla europejskich kościołów. Nie jest to przypadek.
Brak wieży był jednym z warunków, jakie cesarz postawił protestantom. Świątynia miała być mniej widoczna i nie mogła dominować nad miejską zabudową. Dzisiaj ten brak wieży stał się jednym z elementów rozpoznawalnych dla Kościołów Pokoju.
Jawor - dojazd pociągiem
Do miejscowości Jawor, w której znajduje się świątynia możemy dojechać pociągiem, od stacji PKP do kościoła jest ok. 12 minut pieszo.
Pociągiem łatwo dojedziemy np. z Legnicy, z której mamy bezpośrednie połączenie a sama podróż trwa mniej niż pół godziny. Świątynia stoi nieco na uboczu historycznego centrum miasta, ponieważ jednym z warunków jej budowy było wzniesienie kościoła poza murami miejskimi.
Co jeszcze zobaczyć w Jaworze?
Kościół Pokoju zdecydowanie uznaliśmy za główny punkt zwiedzania Jawora. Wprawdzie w mieście znajduje się również średniowieczny rynek z ratuszem - jest on jednak niemal w całości przeznaczony pod... parking oraz zamek piastowski, stopniowo odbudowywany i zabezpieczany.
Średniowieczny rynek w Jaworze
Rynek w Jaworze to serce historycznego centrum miasta . W południowej pierzei zachowały się najstarsze budynki, a w jednej z kamienic znajduje się charakterystyczny wykusz. Ciekawostką jest także kamienica nr 8 z wizerunkiem ula na fasadzie – nawiązuje on do słynnych jaworskich pierników, które przez wieki były jednym ze znaków rozpoznawczych miasta.
Zamek Piastowski w Jaworze
Jego historia sięga XIII wieku. Początkowo był siedzibą kasztelana, a później książąt jaworskich. W kolejnych stuleciach zamek wielokrotnie przebudowywano, dlatego jego obecny wygląd jest połączeniem różnych epok.
Burzliwe dzieje zamku przyniosły mu również mniej reprezentacyjne funkcje: mieściło się tutaj więzienie, a w latach 1888–1945 było ono przeznaczone wyłącznie dla kobiet. Podczas II wojny światowej w zamku przetrzymywano między innymi uczestników ruchu oporu z Norwegii i Francji. Pamiątką po tym okresie jest pomnik znajdujący się na zamkowym dziedzińcu.
Dziś Zamek Piastowski w Jaworze nie jest w pełni odrestaurowanym obiektem, ale można zobaczyć jego dziedziniec i zachowane fragmenty dawnej zabudowy. Zwiedzającym udostępniana jest również zamkowa wieża, w której znajduje się punkt widokowy. Wieża jest udostępniana sezonowo, od maja do października.
W przestrzeni poddasza znajdują się ekspozycje poświęcone historii zamku oraz twórczości artystów regionu. Jedną z nich jest wystawa przedstawiająca Jaworskie losy rękopisu Kopernika „O obrotach sfer niebieskich.
Data dodania:
Wiecej w regionie Dolnośląskie
