Geologia w okolicach Krakowa - ciekawe miejsca, szlaki i wystawy przyrodnicze
Czy skały mogą opowiedzieć historię sprzed milionów lat? Czy w okolicach Krakowa można znaleźć ślady dawnych wulkanów lub tropić skamieniałości dawnego morza? Jakie tajemnice i skarby skrywają skały w okolicach Krakowa?
„Geoturystyka wokół Krakowa dla każdego” to projekt stworzony z myślą o rodzinach z dziećmi, które chcą poznawać przyrodę w ciekawy, angażujący i przystępny sposób. Zapraszamy do wspólnego odkrywania miejsc, w których dzisiejszy krajobraz staje się opowieścią o odległej przeszłości Ziemi.
Biblioteki i instytucje kultury biorące udział w projekcie:
O drukowane materiały pytajcie w bibliotekach i instytucjach kultury na terenie Powiatu Krakowskiego:
- Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna im. Kazimierza Wyki w Krzeszowicach
- Pozytywka "Wołowice"
- Gminna Biblioteka Publiczna w Kocmyrzowie-Luborzycy
- Miejska Biblioteka Publiczna w Słomnikach
- Gminna Biblioteka Publiczna w Liszkach
- Gminna Biblioteka Publiczna w Wawrzeńczycach
- Centrum Kultury - Gminna Biblioteka Publiczna w Sułoszowej
- Gminna Biblioteka Publiczna w Balicach
Zaproszenie do udziału w projekcie „Geoturystyka wokół Krakowa dla każdego!”
Zapraszamy biblioteki, ośrodki kultury, placówki oświatowe oraz punkty informacji turystycznej z terenu Powiatu Krakowskiego do udziału w bezpłatnym projekcie „Geoturystyka wokół Krakowa dla każdego!”.
Instytucje, które zgłoszą swój udział, otrzymają bezpłatne materiały drukowane do przekazania rodzinom z dziećmi. Aby dołączyć do projektu, wystarczy wypełnić znajdujący się poniżej formularz zgłoszeniowy. Decyduje kolejność zgłoszeń.
Serdecznie zapraszamy do współpracy i wspólnego promowania rodzinnej geoturystyki w Powiecie Krakowskim!
Interaktywna aplikacja "Zamek na wulkanie"
Jednym z elementów projektu jest interaktywna aplikacja dla dzieci „Zamek na wulkanie”, poświęcona niezwykłej geologicznej historii Rudna. To właśnie tutaj ruiny zamku Tenczyn wznoszą się na wzgórzu związanym z dawną działalnością wulkaniczną:
Film "Geoturystyka wokół Krakowa dla każdego!"
Dopełnieniem projektu jest film edukacyjny, który zabiera widzów w podróż przez geologiczną przeszłość okolic Krakowa. Pokazuje, jak zmieniał się tutejszy krajobraz, gdzie szukać śladów dawnego morza i wulkanów oraz dlaczego warto uważniej przyglądać się skałom mijanym podczas rodzinnych wycieczek.
Geologia jest także w zabytkach
Geoturystyka nie kończy się na rezerwatach, skałach i jaskiniach. Kamień od wieków był wykorzystywany przez ludzi do budowy domów, kościołów, zamków i innych budowli.
Podczas zwiedzania możemy więc spojrzeć na zabytki z zupełnie innej perspektywy. Zamiast pytać tylko, kto i kiedy zbudował dany obiekt, warto zastanowić się również: z jakiego kamienia go zbudowano i skąd ten kamień pochodzi?
1. Marmur dębnicki: Klasztor Karmelitów Bosych w Czernej:
Klasztor karmelitów bosych w Czernej to wyjątkowe miejsce, w którym historia architektury łączy się z geologiczną opowieścią zapisaną w kamieniu. Wnętrze barokowego kościoła św. Eliasza zdobi charakterystyczny, ciemny „marmur dębnicki”. Wykonano z niej m.in. ołtarze, portale, nisze i inne elementy wystroju świątyni, tworząc jeden z najpiękniejszych przykładów wykorzystania tego lokalnego kamienia.
Łomy "marmuru dębnickiego" zobaczymy w miejscowości Dębnik. Od 1631 roku kamieniołomy te należały do klasztoru karmelitów bosych w Czernej, którzy zarządzali ich wydobyciem, zatrudniali kamieniarzy i rozwijali lokalny ośrodek rzemiosła. Dzięki temu skała wydobywana z jurajskich wzgórz trafiła nie tylko do Czernej, ale także do wielu kościołów, pałaców i rezydencji w całej Polsce.
Klasztor Karmelitów Bosych w Czernej i Muzeum Karmelitańskie
Klasztor został założony w XVII wieku przez zakon Karmelici Bosi. Słynął z surowej dyscypliny i ścisłego życia eremickiego – zakonników obowiązywała reguła wymagająca milczenia, modlitwy i pracy duchowej. Przez stulecia był zamknięty dla osób z zewnątrz. ...
2. Tuf Filipowicki: Kościół Wniebowzięcia NMP w Filipowicach
Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Filipowicach to niezwykły przykład wykorzystania lokalnego kamienia pochodzenia wulkanicznego. Jego mury wzniesiono z tzw. tufu filipowickiego – skały powstałej z nagromadzenia popiołów i okruchów wulkanicznych.
3. Wapień jurajski:
Wapień jurajski to jedna z najbardziej charakterystycznych skał Jury Krakowsko-Częstochowskiej i pamiątka po ciepłym, płytkim morzu, które pokrywało ten obszar w okresie jury. Zbudowany jest głównie ze szczątków dawnych organizmów morskich – m.in. gąbek, małży, ramienionogów i innych stworzeń, których wapienne szkielety i muszle opadały na dno.
To właśnie z miejscowego wapienia wznoszono wiele jurajskich zamków i kościołów – kamień był łatwo dostępny, trwały i doskonale wpisywał się w krajobraz. Spacerując po Jurze, można więc nie tylko podziwiać niezwykłe formy skalne, ale także odkrywać zapis życia sprzed milionów lat ukryty w murach dawnych budowli.
Zamek Tenczyn w Rudnie - historia, zwiedzanie i najciekawsze atrakcje
Zamek Tenczyn położony jest 24 km od Krakowa na zachód, niedaleko Krzeszowic. ...
Zamek w Ojcowie
Zamek Kazimierzowski w Ojcowie powstał w XIV w. na wysokiej wapiennej skale i pięknie się prezentuje z dna Doliny Prądnika. Był on jedną z warowni obronnych tzw. “Orlich Gniazd”, których rolą była ochrona granicy Królestwa Polskiego oraz kupców podążających szlakiem handlowym na Śląsk. Niestety z królewskiej rezydencji do dziś przetrwały tylko ruiny. ...
Zamek Pieskowa Skała
Zamek Pieskowa Skała to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zamków w Polsce. Znajduje się na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego i jest jednym z tzw. "Orlich Gniazd", czyli zamków zbudowanych przez króla Kazimierza Wielkiego służących do obrony granic Królestwa Polskiego i szlaków handlowych. Tuż obok zamku znajduje się słynna skała: Maczuga Herkulesa ...
Inspiracja do geologicznych wycieczek po okolicach Krakowa
Film i aplikacja mogą być inspiracją do odwiedzenia opisywanych miejsc – bo najlepiej poznaje się geologię wtedy, gdy można zobaczyć skałę z bliska i samemu odkryć zapisane w niej ślady przeszłości.
1. Jaskinie w okolicach Krakowa
Jaskinie okolic Krakowa powstały głównie w wapieniach jurajskich, gdy woda zawierająca rozpuszczony w niej dwutlenek węgla przez tysiące i miliony lat rozpuszczała skałę, tworząc podziemne korytarze, komory i szczeliny. Ich wnętrza kryją ślady dawnych procesów geologicznych.
Jaskinia Nietoperzowa to największa jaskiń Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej położona we wsi Jerzmanowice niedaleko Ojcowa. Przed wejściem do jaskini znajduje się ciekawa wystawa edukacyjno-przyrodnicza, na której zobaczymy rekonstrukcje zwierząt epoki lodowcowej oraz różne skały, w tym między innymi wapienie ze skamieniałościami morskich zwierząt - amonitów, ramienionogów.
Jaskinia Nietoperzowa - tam, gdzie wiszą nietoperze!
Jaskinia Nietoperzowa to jedna z największych jaskiń Jury Krakowsko-Częstochowskiej położona we wsi Jerzmanowice niedale ...
Jaskinia Wierzchowska
Dojazd i dojście do jaskini Jaskinia znajduje się na trasie Kraków - Olkusz. Jadąc w kierunku Olkusza w miejscowości Bi ...
Jaskinia Mamutowa
Jest to otwarta jaskinia, z dość dużą grotą, nieoznakowana. Jej ozdobą jest otwarty łuk skalny. Znajduje się zaraz ...
Jaskinia Łabajowa i Łabajowa Skała
Jaskinia ŁabajowaTo przestronna grota skalna w Łabajowej Skale ok. 5 minut piechotą od Jaskini Nietoperzowej. Wejście pr ...
Jaskinia Ciemna w Ojcowie
Jaskinia Ciemna to druga co do długości jaskinia w Ojcowskim Parku Narodowym (209 m). Słynie ona z cennych znalezisk archeologicznych (ząb neandertalczyka), dlatego też jej dodatkową atrakcją jest zrekonstruowane obok groty obozowisko ludzi neandertalskich. ...
Grota Łokietka
Grota Łokietka to najstarsza, największa i najbardziej znana jaskinia na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego. To tu, zgodnie z legendą ukrywał się niegdyś przyszły król Polski Władysław Łokietek. ...
2. Muzeum OPN
Zwiedzając ekspozycję przyrodnicza w Ojcowskim Parku Narodowym kierowani głosem lektora przechodzimy przez kolejne sale i poznajemy ciekawski geologiczne i archeologiczne, wchodzimy do makiety jaskini krasowej, poznajemy zwierzęta i rośliny zamieszkujące Dolinę Prądnika.
Ekspozycja Przyrodnicza w Ojcowskim Parku Narodowym
Muzeum przyrodnicze Ojcowskiego Parku Narodowego, czyli tzw. ekspozycja przyrodnicza w ośrodku edukacyjno-muzealnym OPN mieści się w zabytkowym budynku Hotelu Łokietek u stóp Zamku w Ojcowie. W kilku salach zapoznamy się kolejno ze wszystkimi tematami, które są najważniejsze dla dziedzictwa przyrodniczego OPN. ...
3. Lapidarium przy "Parku Pstrąga" w miejscowości Dubie
Dolina Pstrąga to nieduże, ale zadbane i wspaniałe miejsce odpoczynku. Znajdziemy tu duży piaszczysty plac zabaw z mini parkiem edukacji geologicznej i przyrodniczej. Latem na trawie można rozłożyć koc piknikowy, jest też miejsce na ognisko.
łatwa
Dolina Pstrąga - park w miejscowości Dubie
4. Kamieniołom w Zabierzowie
Kamieniołom w Zabierzowie został założony w 1894 roku i działał aż do 1992 roku. Przez prawie sto lat wydobywano tutaj wapień, który następnie wykorzystywano do produkcji między innymi wapna budowlanego, szutru i kredy. Z czasem przyroda zaczęła odzyskiwać dawne wyrobisko, a miejsce, które wcześniej służyło wydobyciu kamienia, dziś stało się interesującym zakątkiem rekreacyjnym i krajobrazowym.
Kamieniołom w Zabierzowie - co zobaczyć? Historia, geologia i spacer
Zalew Zabierzów - wygodny dla wózkówMniej znany, mniej oblegany od kamieniołomu na krakowskim Zakrzówku, a równie piękny ...
5. Głaz pozostawiony przez lodowiec we wsi Wysiółek Luborzycki
Granitowy głaz przywleczony ze Skandynawii przez lądolód w czasie epoki lodowcowej. Takie polodowcowe głazy narzutowe to eratyki.
Geologiczne spacery:
1. Ścieżka przyrodnicza Dolina Eliaszówki - spacer z widokiem na kamieniołom w Czatkowicach
Spacerując Doliną Eliaszówki mamy
średnia
Dolina Eliaszówki: Diabelski Most i spacer wzdłuż ruin klasztornego muru
2. Zimny Dół i wywierzysko
To rezerwat skalny położony ok. 25 km na zachód od Krakowa w miejscowości Czułów. Podziwiać możemy tutaj duże głazy o bardzo stromych ścianach. Wśród skał rezerwatu poprowadzona została ścieżka dydaktyczna - zielony szlak. Choć rezerwat sam w sobie jest niewielki (jest to najmniejszy rezerwat na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, a długość ścieżki dydaktycznej to ok. 2km) - wyprawa tu to prawdziwa terenowa przygoda, przypominająca nieco wycieczkę w Góry Stołowe!
W rezerwacie zaraz przy czerwonym szlaku i przy wejściu na ścieżkę dydaktyczną znajduje się źródło - jedyne w okolicach Krakowa, gdzie woda wypływa bezpośrednio z jaskini!
średnia
Rezerwat Zimny Dół - ścieżka wśród skał
łatwa
Rezerwat Zimny Dół - szlak czerwony dla wózków i rowerów
3. Dolina Racławki
W Wąwozie Zbrza, który jest leży na zachodnim skraju rezerwatu Dolina Racławki znajdują się dolomity ze Zbrzy. Są to najstarsze skały, jakie możemy spotkać na powierzchni Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Przy Dolinie "Park Pstrąga" z placem zabaw i lapidarium.
łatwa
Odkrywamy Dolinę Racławki - leśny spacer przy szemrzącym potoku
4. Dolinki podkrakowskie:
Dolinki Podkrakowskie to jeden z najlepszych przykładów tego, jak geologia potrafi stworzyć niezwykły krajobraz. Ich strome wapienne ściany, bramy skalne, ostańce, jaskinie i wąwozy powstały w wyniku działania wody, erozji i procesów krasowych na jurajskich wapieniach.
Ojcowski Park Narodowy - co warto zobaczyć?
Ojcowski Park Narodowy słynie malowniczych krajobrazów, licznych jaskiń oraz ciekawych formacji skalnych. Co warto tu zobaczyć, jakie szlaki przejść i co zwiedzić? ...
łatwa
Dolina Bolechowicka - jurajska perełka tuż pod Krakowem
łatwa
Dolina Mnikowska
łatwa
Dolina Kobylańska
Data dodania:
